Ze is zelfstandig consultant, gericht op het begeleiden van strategische teams. Van huis uit is ze jurist en expert in conflictmanagement. Daarnaast is ze toezichthouder en heeft ze ervaring als directeur/bestuurder a.i., in situaties waar samenwerking en psychologische veiligheid issues zijn. Ze adviseert over het verhogen van psychologische veiligheid in organisaties, geeft hier lezingen over én is in 2023 gepromoveerd op dit onderwerp. InBeeld bij ZijSpreekt: Elmira Nijhuis

Wat is jouw verhaal?
Mijn verhaal begint bij iets herkenbaars: bijna iedere organisatie vindt openheid belangrijk. Toch wordt het ingewikkeld zodra iemand een fout maakt, een afwijkende mening heeft of de leidinggevende tegenspreekt. In mijn lezingen laat ik zien wat psychologische veiligheid werkelijk betekent, hoe zij in dagelijkse interacties ontstaat, welke bijzondere invloed leidinggevenden daarop hebben en wat zij kunnen doen om de psychologische veiligheid te vergroten.

Waar gaat het over?
Mijn lezingen gaan over psychologische veiligheid, leiderschap en het open gesprek. Over de vrijheid om vragen te stellen, fouten toe te geven, zorgen te uiten en tegenspraak te geven zonder angst voor negatieve persoonlijke gevolgen.

Psychologische veiligheid is geen garantie voor harmonie. Het vraagt juist dat mensen het lastige gesprek kunnen voeren. Met ruimte voor verschillende perspectieven én met duidelijkheid, aanspreekbaarheid en heldere grenzen.

Het gaat ook over het oneigenlijk gebruik van de terminologie (trekken van de veiligheidskaart) en hoe hier als leidinggevende mee om te gaan.

Hoe kom je op dit onderwerp?
Ik werk al ruim dertig jaar met bestuurders, managementteams en organisaties. Als organisatieadviseur, expert in conflictmanagement en directeur-bestuurder a.i. zag ik vaak dat voor het omgaan met complexe vraagstukken het open gesprek uitermate relevant is. Deze observaties vormden de basis voor mijn promotieonderzoek. In 2023 promoveerde ik als eerste in Nederland specifiek op psychologische veiligheid. In 2024 verscheen het boek ‘Psychologische veiligheid in organisaties – Het kan wel', dat ik samen met Rob van Eijbergen schreef.

Wat fascineert je hierin?
Wat mij fascineert, is het gesprek dat niet wordt gevoerd. In bestuurlijke en managementteams is meestal voldoende kennis aanwezig, maar niet ieder perspectief komt op tafel. Zeker niet wanneer belangen botsen, de hiërarchie meespeelt of het gesprek schuurt.

Een leidinggevende kan een gesprek onbedoeld sluiten, maar ook mogelijk maken. Door te vragen, het oordeel uit te stellen en afwijkende perspectieven werkelijk te onderzoeken. Als dat lukt, groeit niet alleen de psychologische veiligheid. De organisatie benut ook veel beter de kennis en denkkracht die al aanwezig zijn. Juist die wisselwerking tussen leiderschap, openheid en besluitvorming fascineert mij. En de invloed die machtsafstand hierop heeft.

Waar komt die interesse vandaan?
Mijn juridische achtergrond leerde mij scherp te kijken naar verantwoordelijkheden, rollen en besluitvorming. Vanuit praktijkervaring en mijn masteropleiding op het gebied van conflictmanagement leerde ik dat onder standpunten vaak belangen, waarden en zorgen liggen die niet direct worden uitgesproken.

Ik heb bovendien een zwak voor eigenwijze professionals en kritische bestuurders en managers. Hun afwijkende perspectieven zijn vaak van grote waarde. Mijn interesse richt zich daarom op de vraag wat ervoor nodig is om die perspectieven werkelijk op tafel te krijgen, zonder dat de verbinding verloren gaat.

Wat wil je bereiken met je verhaal?
Ik wil dat mensen na mijn lezing begrijpen wat psychologische veiligheid wel én niet is. Het is niet hetzelfde als aardig zijn, conflicten vermijden of ervoor zorgen dat iedereen zich altijd prettig voelt.

Ik wil deelnemers ook laten zien wat zij zelf kunnen doen. Hoe zij open vragen kunnen stellen, constructief op fouten en tegenspraak kunnen reageren en duidelijk kunnen zijn zonder het gesprek te sluiten. Mijn doel is dat mensen niet alleen met nieuwe inzichten vertrekken, maar ook weten welk gesprek zij de volgende dag willen voeren.

En ik wil wat nuchterheid in het gesprek over psychologische veiligheid brengen. Een optimale psychologische veiligheid bestaat niet. En niet iedere opmerking die onhandig is valt te kwalificeren onder het belemmeren van de veiligheid van de ander.

Maar vooral wil ik mensen enthousiasmeren om bij te dragen aan het vergroten van de psychologische veiligheid, hen voorhouden wat dit teweeg kan brengen en hen handelingsperspectieven bieden om dit te doen.

Het is een strategisch onderwerp. Een hoge psychologische veiligheid bevordert het leervermogen, de innovatie en de prestaties. En het heeft een dempende werking op verloop en uitval. En het werk (en daarmee een groot deel van het leven) wordt er zoveel leuker van. Iedereen wil zich gezien en gehoord voelen.

Wat zijn je toekomstplannen?
Ik verbind mijn lezingen over psychologische veiligheid met actuele leiderschapsvraagstukken. Bijvoorbeeld leren van fouten, professionele tegenspraak, macht en hiërarchie, multidisciplinaire samenwerking en leidinggeven in tijden van verandering en polarisatie. Ik wil naast mijn adviespraktijk, wetenschappelijk onderzoek blijven doen. Op dit moment verdiep ik mij in de relatie tussen psychologische veiligheid en organisatiestructuur en -context.

En ik wil mijn onderzoek en de twaalf interacties voor open communicatie verder vertalen naar toegankelijke verhalen en praktische handvatten. Wetenschappelijk gefundeerd, herkenbaar en direct verbonden met het dagelijkse werk. Want psychologische veiligheid ontstaat uiteindelijk niet in beleid, maar in wat mensen iedere dag met elkaar doen. 

Elmira Nijhuis boeken voor uw bijeenkomst of event? Bekijk haar profiel en neem contact op met ZijSpreekt.